و ميوه بسيار . در اينجا بود كه وصيف خادم قصد داشت به ديار روم بگريزد ؛ اما معتضد خليفه او را دستگير كرد . « 1 » روميان در نيمهء اول قرن چهارم بر عين زربى مسلط شدند و آنجا را ويران كردند ، سپس سيف الدوله حمدانى سه ميليون درهم خرج آن كرد تا شهر دوباره آباد شد ، اما مجددا روميان بر آن مسلط شدند . « 2 » به نوشته صاحب حدود العالم در عين زربى شهرى است با ميوه‌ها و كشتهاى آراسته . « 3 » در قرن ششم ، عين زربه شهرى شبيه به شهرهاى ناحيه غور با ميوه فراوان ، خوش‌منظر و پرخيرات بوده است . « 4 » ياقوت مىنويسد : هم‌اكنون اين شهر در دست ارامنه است و از نواحى ارمنستان به‌شمار مىرود . « 5 » ثغور شام مصّيصه . اين شهر از بناهاى قديم روميان است و از مراكز اسقف‌نشين روم محسوب مىشده است . « 6 » بلاذرى مىنويسد : در سال هشتاد و چهار هجرى هنگامى كه عبد الله بن عبد الملك بن مروان به جنگهاى تابستانى رفت ، از انطاكيه به مصيصه آمد و دژى بر پايه دژ قديمى آنجا بنا كرد و گروهى از لشكريان را در آن سكونت داد . . . و مسجدى بر فراز تپه دژ براى آنها بساخت . بلاذرى اضافه مىكند ، نخستين مسلمانى كه دژ مصّيصه را بنا كرد ، عبد الملك بن مروان بود كه به پسرش عبد الله دستور ساخت دژ را داد . عمر بن عبد العزيز در سفرش به قلعهء مصيصه تصميم گرفت آن را ويران كند ، چون نمىخواست روميان مردم اين دژ و دژهاى ديگر را در محاصره گيرند . . . ولى وقتى فلسفهء دژها را به او گفتند از اين كار منصرف شد . چون منصور عباسى به خلافت رسيد براى چهارصد سپاهى مصيصه ، عطايايى مقرر كرد و در سال 139 هجرى قمرى دستور عمران و بازسازى آن شهر را كه ديوارش در اثر زلزله ويران شده بود ، صادر كرد و در سال 141 مردم را در آنجا اسكان داد و شهر را المعموره خواند . بنا به دستور منصور به جاى

--> ( 1 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 66 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 177 و 178 . ( 3 ) . حدود العالم ؛ ص 66 . ( 4 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 646 و 647 . ( 5 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 177 و 178 . ( 6 ) . التنبيه و الاشراف ؛ ص 138 .